Reaktori numër katër i centralit bërthamor të Çernobilit pësoi një shpërthim gjatë një prove teknike më 26 prill 1986. Si pasojë e aksidentit, në Bashkimin Sovjetik të atëhershëm, u emetuan më shumë se 400 herë më shumë rrezatim se ai i lëshuar nga bomba atomike e cila ra në Hiroshimë (Japoni) në vitin 1945.
Ai mbetet aksidenti më i madh bërthamor në histori.
Puna e dekontaminimit filloi menjëherë pas aksidentit. Rreth zonës u krijua një zonë përjashtimi, dhe më shumë se 350,000 njerëz u evakuuan nga zona. Ata kurrë nuk u kthyen. Dhe kufizime të ashpra për zgjidhjen e përhershme njerëzore janë ende në fuqi sot.
Aksidenti kishte një ndikim të madh në popullatën njerëzore. Edhe pse nuk ka shifra të qarta, humbja fizike e jetës njerëzore dhe pasojat fiziologjike ishin të mëdha. Vlerësimet e numrit të viktimave njerëzore ndryshojnë në mënyrë të egër.
Ndikimi fillestar në mjedis ishte gjithashtu i rëndësishëm. Një nga zonat më të prekura nga rrezatimi ishte pylli i pishës pranë uzinës, i njohur që atëherë si “Pylli i Kuq”.
Kjo zonë mori doza më të larta të rrezatimit, pemët e pishave vdiqën menjëherë dhe të gjitha gjethet u kthyen në të kuqe.
Pak kafshë mbijetuan në nivelet më të larta të rrezatimit.
Çernobilit sot
Por sot, 33 vjet pas aksidentit, zona e përjashtimit të Çernobilit, e cila mbulon një zonë tani në Ukrainë dhe Bjellorusi, është e banuar nga: bizonë, ujqër, rrëqebuj, kuaj Przewalski dhe më shumë se 200 specie të shpendëve përpos edhe sipërfaqeve të mëdha të gjelbra.
Në mars të vitit 2019, shumica e grupeve kryesore të kërkimit që punonin me kafshët e egra të Çernobilit u takuan në Portsmouth, Angli.
Rreth 30 studiues nga Mbretëria e Bashkuar, Irlanda, Franca, Belgjika, Norvegjia, Spanja dhe Ukraina paraqitën rezultatet e fundit të punës së tyre.
Këto studime treguan se aktualisht zona ka shumë biodiversitet të madh. Përveç kësaj, ata konfirmuan mungesën e përgjithshme të efekteve të mëdha negative të niveleve aktuale të rrezatimit në popullatën e kafshëve dhe bimëve që jetojnë në Çernobil dhe këto shifra krahasuar me të dhënat e së kaluarës janë shumë optimiste për njerëzimin.
Si pjesë e këtij projekti, kamerat e zbulimit të lëvizjeve u instaluan për disa vite në zona të ndryshme të zonës së përjashtimit.
Fotot e regjistruara nga këto kamera zbulojnë praninë e faunës së bollshme në të gjitha nivelet e rrezatimit. Këto kamera regjistruan vëzhgimin e parë të arinjve ngjyrë kafe dhe bizonë evropianë brenda pjesës ukrainase të zonës, si dhe rritjen e numrit të ujqërve dhe kuajve Przewalski.
