Me darkën madhështore në pallatin Huis Den Bosch, e organizuar nga çifti mbretëror i Holandës, nisi në mënyrë efektive puna e Samitit të NATO-s.
(Liderët e NATO-s në foton zyrtare familjare përpara pallatit Huis Den Bosch në Hagë)
Krerët e shteteve dhe qeverive të NATO-s realizuan foton tradicionale familjare përpara pallatit mbretëror Huis Den Bosch në Hagë, duke shënuar nisjen zyrtare të Samitit të NATO-s në Holandë. Kryeministri Edi Rama, ndryshe nga pjesa tjetër e liderëve kishte preferuar një kostum të bardhë, duke tërhequr sërish vëmendjen.
Donald Trump ndodhet tashmë në Holandë dhe, për shkak të pjesëmarrjes së tij, programi i punimeve është shkurtuar: takimet nisin nesër në orën 11:00 dhe pritet të përfundojnë rreth orës 15:00.
Darka mbretërore solli skena të ndryshme interesante. Trump u shfaq me një kostum në nuanca blu të hapura, ndërsa presidenti ukrainas Zelensky doli në skenë me një kostum, gjë e rrallë për të.
Greqia përfaqësohet nga kryeministri Kyriakos Mitsotakis, i cili pati një bisedë të ngrohtë me Mbretin Willem-Alexander dhe Mbretëreshën Maxima të Holandës.
Ndërkohë, Emmanuel Macron përshëndeti Mbretëreshën Maxima dhe Princeshën e Kurorës Amalia me një përkulje si puthje duarsh.
Çështja kryesore e Samitit është rritja e shpenzimeve për mbrojtjen, në nivelin 5% të PBB-së, që pritet të diskutohet dhe miratohet. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, holandezi Mark Rutte, theksoi se pa ndërhyrjen e Trump, nuk do të kishte ndodhur kjo rritje e shpenzimeve, duke pranuar se vërejtja e Trump vite më parë për kontributin e ulët të evropianëve në mbrojtjen e përbashkët ishte e drejtë.
Pas nisjes së luftës në Ukrainë, shumë vende të NATO-s arritën objektivin minimal prej 2%, por Trump vijon të këmbëngulë për nivelin 5%. Plani i Ruttes parashikon që 3.5% të jetë shpenzim i pastër ushtarak, ndërsa 1.5% për investime në siguri, infrastrukturë dhe qëndrueshmëri. Afati fillestar për zbatimin e këtij angazhimi është viti 2035, por ende nuk është finalizuar, pasi vende si Belgjika, Spanja dhe Kanadaja kanë shprehur kundërshti.
Burime nga qeveria greke bëjnë të ditur se Greqia mbështet këtë propozim, pasi tashmë shpenzon mbi 3% të PBB-së për mbrojtjen, duke përbërë bërthamën e fortë të vendeve që i kanë tejkaluar objektivat aktualë të NATO-s. Kryeministri Mitsotakis do të theksojë në ndërhyrjen e tij se, pavarësisht vështirësive ekonomike, Greqia ka respektuar gjithmonë angazhimet e saj dhe do të bëjë thirrje për një bashkëpunim më të fuqishëm europian përkrah NATO-s.
Një tjetër element i rëndësishëm është prania e presidentit turk Tayyip Erdogan në Hagë. Sipas burimeve amerikane dhe turke, Erdogan pritet të takohet me Donald Trump, me të cilin ka biseduar shpesh kohët e fundit për situatën në Lindjen e Mesme. Erdogan shpreson për një ftesë në Shtëpinë e Bardhë dhe për heqjen e sanksioneve CAATSA, që pengojnë furnizimin me pajisje të avancuara amerikane.
Nga ana tjetër, kryeministri Mitsotakis nuk ka planifikuar takim të posaçëm me Erdogan, çka e bën të vështirë realizimin e ndonjë takimi të nivelit të lartë dypalësh së shpejti në Ankara, edhe për shkak të zhvillimeve të fundit gjeopolitike.
Sfida më e madhe e Samitit është bindja e të gjitha shteteve për të rritur shpenzimet ushtarake bazë në 3.5%. Spanja, e cila shpenzon më pak se çdo vend tjetër në NATO për mbrojtjen, nuk duket e gatshme ta rrisë këtë nivel. Italia dhe disa vende të tjera kërkojnë më shumë kohë sesa afati 7-vjeçar i propozuar.
Edhe pse shumë vende janë të gatshme të shpenzojnë më shumë, ato ngurrojnë të angazhohen në mekanizmin e monitorimit të ecurisë që propozon Rutte.
Në samit morën pjesë liderë si Giorgia Meloni, Friedrich Merz, Keir Starmer, Volodymyr Zelensky dhe Mette Frederiksen.
