Që nga 12 qershori, në të gjithë Bashkimin Evropian ka hyrë plotësisht në fuqi Pakti i ri për Azilin dhe Migracionin, një reformë gjithëpërfshirëse që synon të ndryshojë mënyrën e menaxhimit të flukseve migratore, procedurave të azilit dhe kthimit të personave që nuk përfitojnë mbrojtje ndërkombëtare.
Një nga elementët më të debatueshëm të reformës është krijimi i të ashtuquajturave “qendra kthimi” në vende të treta jashtë Bashkimit Evropian. Në këto qendra mund të transferohen migrantët dhe azilkërkuesit, kërkesat e të cilëve janë refuzuar përfundimisht nga autoritetet evropiane.
Sipas raportit të progresit të publikuar nga Komisioni Evropian në fillim të muajit maj, shumica e shteteve anëtare kanë shënuar përparim të konsiderueshëm në zbatimin e Paktit. Vendet po përshtatin legjislacionin kombëtar, po vendosin procedura të reja kontrolli në kufijtë e jashtëm dhe po krijojnë mekanizma monitorimi për garantimin e të drejtave themelore.
Raporti vlerëson gjithashtu rritjen e kapaciteteve për transferimin e azilkërkuesve drejt shtetit përgjegjës për shqyrtimin e kërkesës së tyre, si dhe avancimin e mekanizmave të solidaritetit ndërmjet vendeve anëtare.
I miratuar në maj të vitit 2024, Pakti për Azilin dhe Migracionin përbëhet nga dhjetë akte legjislative të ndërlidhura dhe synon krijimin e një sistemi të përbashkët evropian për menaxhimin e azilit dhe migracionit. Reforma parashikon forcimin e mbrojtjes së kufijve të jashtëm, harmonizimin e procedurave dhe një ndarje më të drejtë të përgjegjësive mes shteteve anëtare.
Një rol kyç në arkitekturën e re të migracionit do të luajë edhe “Solidarity Pool”, mekanizmi i ri i krijuar për të shpërndarë më drejt barrën e menaxhimit të migracionit mes vendeve të Bashkimit Evropian.
