Shkruan: Shqipe HOXHA
Verret megalitike të pazakontë nga kohët e lashta, janë të vendosura në fshatin e Ulët Podgrade pesë kilometra në lindje të Benkovac, janë mbetjet e qytetit të vjetër liburnian Asseria (Asseria),një nga vendet më tërheqëse arkeologjike dhe turistike të Dalmacisë !
Hekateus i Miletit dhe shkrimtarë të tjerë grekë nga shekulli i 7-të, para Krishtit, shkruanin në lidhje me Liburnët dhe fiseve të caktuara në mesin e Illyrioi -! ilirëve), por nuk japin ndonjë informacion në lidhje me fenë dhe mitologjinë e tyre. Pseudo-Scylax shkruan Liburnianët ishin të drejtuar nga gratë.
Nga gjetjet arkeologjike jan fituar disa njohuri mbi besimet e Liburnianëve, për tempujt dhe vendet e sakrificës (tuma). Këto janë kryesisht kultet astrale (në radhë të parë kulti i hënës) dhe hyjnive lokale. Pas objektet që janë vendosur me të vdekurit në varret ne e dimë se ata besonin në jetën e përtejme, gurët e shenjtë mounds (mounds) ishin të vendosura nëpër varre.
Matriarkati te Liburnët pasqyrohet në rite fetare, sepse të gjithë hyjnit e njohur më parë liburne ishin veshur vetëm me emrat e grave. Theksoimë kultin e pjellorisë. Muzeu në Losinj ndodhen figurinat e Nënës së Madhe (shekulli i 7-Pr Kr…) Perëndesha e pjellorisë (Ansotica ose Latra).
Ndër llojet e ndryshme të varreve të antikitetit janë veçanërisht interesante “cippi Luburnian” – që të shënojë varret e Liburnianëve në shumë, të romanizuar në shekullin e parë pas Krishtit. Liburnit janë qartë të dallueshme nga fqinjët: skeletet e tyre ende qëndrojnë anash në pozitën kryqezuar -ulur.
Cipuset janë në formë mashkullore në krye të së cilës është gdhendur si një kon pishe (fara simbol i jetës së përjetshme).
Muret ciklopike liburniane..
