Një sasi e konsiderueshme e ndërtimeve pa leje rrezikojnë të mos legalizohen, dhe rrjedhimisht mund të prishen nga Inspektoriati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT) dhe Inspektoriatet vendore të 81 bashkive. Kjo mësohet nga një raport i ALUIZNI-t. Sipas tij, ndërtimet e palegalizueshme zënë afërisht 30% të totalit të aplikimeve që janë bërë prej vitesh tashmë nga ana e qytetarëve në 12 qarqet e vendit. Numri total i aplikimeve të regjistruara në gjithë vendin është 323.082, por 228.951 prej tyre gjykohen si si të legalizueshme dhe 94.131 të palegalizueshme nisur nga kërkesat ligjore. Pra, për 30% të kërkesave procesi i legalizimit nuk mund të vazhdojë.
Ligji
Sipas ligjit, ndërtimet pa leje që cenojnë veprat kryesore të infrastrukturës publike, akset rrugore kombëtare, territorin apo funksionalitetin e ndërtesave publike, integritetin e monumenteve të kulturës, territoret e destinuara për investimeve strategjike apo vijën bregdetare (në kuptim të interesit publik për zhvillimin e turizmit) përjashtohen nga procesi i legalizimit.
Ligji parashikon që për objektet me shkelje të lejes së ndërtimit, kriteret e mësipërme sjellin përjashtimin nga legalizimi vetëm për sipërfaqet në tejkalim të lejes së ndërtimit, kur ato janë të ndashme nga ndërtimi kryesor (ndërtimi me leje). Në rastin kur këto sipërfaqe nuk janë të ndashme, objektet me shkelje të lejes së ndërtimit legalizohen në tërësi.
Mospërputhja
Ndërkohë, ka ende një vonesë të theksuar për legalizimet, që vjen si rezultat i një problematike tjetër, të cilën e ka krijuar në gati 30 vjet vetë shteti. Janë organet e ndryshme që duhej të merreshin me verifikimin, hedhjen në hartë, plotësimin e njollave dhe eliminimin e mbivendosjeve, që nuk e kanë kryer detyrën e tyre.
Pra, si shkak kryesor ka qenë mospërputhjet mes hartave të ALUIZNI-t dhe atyre të Zyrave të Regjistrimit të Pasurive, që tani janë një institucion i vetëm. Mendohet që me normat e reja ligjore kjo situatë të përmirësohet, për të krijuar një funksionim normal dhe pa problem të sistemit të lejeve të ndërtimit, legalizimeve, investimeve nga investitorë të huaj, etj. Me situatën aktuale, ende mbetet një pengesë e madhe mospasja e qartë e së drejtës së pronësisë në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë mbi tokën bujqësore, kullotat, pyjet, trojet, etj.
Ja ndërtimet pa leje të cilat përjashtohen nga procesi i legalizimit
Ndërtimet pa leje që cenojnë veprat kryesore të infrastrukturës publike
Ndërtimet pa leje që prekin aktualisht apo në perspektivë akset rrugore kombëtare
Ndërtimet pa leje që cenojnë territorin apo funksionalitetin e ndërtesave publike
Ndërtimet pa leje që dëmtojnë integritetin e monumenteve të kulturës
Ndërtimet pa leje në territoret e destinuara për investimeve strategjike
Ndërtimet pa leje në vijën bregdetare (në kuptim të interesit publik për zhvillimin e turizmit)
Përjashtimi nga legalizimi vlen vetëm për sipërfaqet në tejkalim të lejes së ndërtimit, kur ato janë të ndashme nga ndërtimi kryesor (ndërtimi me leje). Në rastin kur këto sipërfaqe nuk janë të ndashme, objektet me shkelje të lejes së ndërtimit legalizohen në tërësi
