Vitet e fundit, shkenca ka konfirmuar rajoni Pilbara i Australisë Perëndimore është ndër vendet më të vjetra në Tokë. Pilbara u formua më shumë se 3.6 miliardë vjet më parë dhe peizazhi i saj i gjerë me të kuqe të thella i cili shtrihet nga bregu perëndimor deri në kufirin e Territorit Verior, është një vend i lashtë, afërsisht dyfishi i madhësisë së Britanisë së Madhe, por me një popullsi prej vetëm 61,000 banorësh, një nga rajonet më pak të populluara në Tokë.
Korja më e lashtë në botë Sipas shkencëtarëve formacionet e gjera të shkëmbinjve të pasur me hekur të Pilbara, të formuara përpara ekzistencës së oksigjenit dhe vetë jetës, janë shembull i ruajtjes së kores më të lashtë të botës. “Gjëja unike e peizazhit të Pilbara nuk është vetëm mosha, por gjendja e pabesueshme e ruajtjes,” tha Martin Van Kranendonk, profesor i gjeologjisë në Universitetin e Uellsit të Ri Jugor, i cili ka kaluar vite duke studiuar Pilbaran.
Sipas Van Kranendonk, shkëmbi i Pilbara është aq i lashtë sa nuk përmban fosile brenda strukturës së tij, megjithatë stromatolitët, dëshmitë e fosilizuara të formave më të vjetra të jetës në Tokë, mund të gjenden. Në vitin 1980, stromatolite fosile 3.45 miliardë vjeçare u gjetën pranë Merble Bar në Pilbara. Këto bashkësi cianobakteresh mikrobiale kanë ekzistuar për herë të parë kur kushtet në Tokë nuk lejonin krijimin e asnjë forme tjetër të jetës, duke ndërtuar struktura të ngjashme me shkëmbinjtë bulbozë ndërsa lëshonin oksigjen përmes fotosintezës. Jugu i Pillbarës në Hamlin Pool pranë Gjirit të Peshkaqenit, është një nga dy vendet në Tokë ku ekzistojnë stromatolitë detarë të gjallë.
Eksplorimi i Planetit të Kuq Në vitin 2019, shkencëtarët e NASA-s kryen hetime në Pilbara me Van Kranendonk për t’i përgatitur më mirë për udhëtimin e tyre në Mars. “Shumë prej tyre kurrë nuk kishin parë personalisht prova të jetës së lashtë dhe kjo ishte arsyeja pse po shkonin në Mars,” tha Van Kranendonk. “Pra, për ta, ishte me të vërtetë një përvojë që të hapte sytë, të shihnin dhe kuptonin detajet dhe strukturën e stromatoliteve të fosilizuara për të kuptuar më mirë se çfarë nënshkrimesh duhet të kërkonin ndërsa kërkonin në sipërfaqen e Marsit për prova të jetës. ”
Më shumë se për shkak të moshës, ngjashmëritë kimike të përbërjes së shkëmbit nënkuptojnë se Pilbara është shumë e rëndësishme për përgatitjen e shkencëtarëve për misionin në Mars. “Përbërja e këtyre shkëmbinjve dhe sasia e hekurit në Pilbara është e mahnitshme dhe e ngjashme me Marsin,” tha Van Kranendonk, “për këtë arsye njihet si Planeti i Kuq”.
Një surprizë e nëndheshme Pilbara mund të jetë ekstreme dhe ndonjëherë e rrezikshme për ata që nuk janë të përgatitur. Edhe pse zona duket si një shkretëtirë gjysmë e thatë, brenda saj ndodhet një nga parqet kombëtare më të bukura në botë. I gdhendur nga toka nga miliarda vjet erozion të ngadaltë, shkëlqimi i botës tjetër i Parkut Kombëtar Karijini shtrihet thellë në grykat e tij të lashta dhe humnerat e njëanshme, ku ujëvarat dramatike dhe gropat e ujit të pastër kristal janë vendosur midis shkëmbinjve me shirita.
Një pishinë natyrore spa Ujëvarat e përhershme që rrjedhin, gropat e ujit dhe oazet që gjenden këtu janë më mahnitëse duke pasur parasysh kushtet e ashpra të Pilbara. Si një cisternë e lashtë, sekrete, pishina e spa janë ndërtuar nga shkëmbi prej rrjedhjes së vazhdueshme të ujit në krye të grykës së Hamersley. Formacioni i ngjashëm me banjën është pothuajse plotësisht i mbështjellë në një mur shkëmbor të lëmuar me shumë nuanca.
Sekreti i fshehur i Australisë Natën, kur ka bashkim të qiellit të pastër dhe pa hënë, Karijini është një vend i çudirave të qiellit të errët për adhuruesit e yjeve dhe të fotografisë. Ajri i thatë dhe mungesa e ndotjes nga drita ofrojnë një shfaqje verbuese të detajeve në Rrugën e Qumështit.
Një botë tronditëse kontrastesh Sipas udhërrëfyesit të Karijini, Pete West, ndryshimi i mprehtë i mikroklimës, faunës dhe florës habit shumicën e vizitorëve ndërsa zbresin nga sipërfaqja e thatë në grykat e harlisura dhe të gjelbëruara. “Bëhet e dukshme shumë shpejt se ka një mikro-mjedis të veçantë në gryka,” tha ai. “Flora është jashtëzakonisht e ndryshme nga sipërfaqja, si melaleucat, të cilat janë pemët më të mëdha në Pilbara. Thjesht nuk e gjen atë në sipërfaqe, i sheh ato vetëm në shtretërit e përroit. Pastaj janë fieret delikate, myshku dhe fiku me gjethe të mëdha. Është një kontrast i tillë, brenda dhe jashtë grykës.”
Prania e ujit të përhershëm në gryka është blloku themelor i ndërtimit të mikromjedisit të grykës që mbështet peshqit, dhelprat fluturuese dhe një sërë grabitqarësh duke përfituar nga kushtet optimale. Bollëku i zvarranikëve është befasues, nga dragonjtë e vegjël të shkretëtirës deri te pitonët me gjatësi deri në 5 metra. Njohuri stërgjyshore Pilbara po zbulon ende sekrete të reja rreth kushteve të hershme në Tokë dhe jetës së banorëve të parë të rajonit. Zbulimet e reja rreth kohës që ka qenë e banuar kjo zonë befasojnë shkencëtarët, por për njerëzit indigjenë kjo është diçka që e kanë ditur gjithmonë.
